Nhiều tín hiệu khả quan về nghề nghiệp cho sinh viên

Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam vừa công bố báo cáo đào tạo thương mại điện tử 2025 nhằm đưa ra giải pháp đào tạo phù hợp để tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng với thị trường lao động trong tình hình mới.

Đây là báo cáo được xây dựng trên cơ sở khảo sát quy mô lớn, phản ánh cả nỗ lực mở rộng đào tạo lẫn tháo gỡ những “điểm nghẽn” mang tính cấu trúc của hệ thống hiện nay.

Theo báo cáo, đến năm 2025, cả nước đã có 47 trường đào tạo ngành Thương mại điện tử (TMĐT), 16 trường đào tạo chuyên ngành TMĐT và 113 trường đưa học phần TMĐT vào chương trình, tăng rõ rệt so với các kỳ khảo sát năm 2022 và 2023.

Quy mô tuyển sinh cũng tăng mạnh, từ 3.479 sinh viên (năm học 2023 - 2024) lên 4.987 sinh viên (năm học 2025 - 2026). Đáng chú ý, 79% cơ sở đào tạo cho biết điểm chuẩn đầu vào ngành TMĐT có xu hướng tăng, phản ánh sức hút ngày càng lớn của lĩnh vực này đối với người học.

Ở góc độ thị trường lao động, khảo sát trên hơn 3.000 sinh viên cho thấy 80,5% sinh viên đánh giá cơ hội việc làm trong lĩnh vực TMĐT là tích cực trong 3 năm tới.

Điều này phù hợp với thực tế TMĐT Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao, lan tỏa sang logistics, thanh toán số, marketing số và xuất khẩu trực tuyến.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra một nghịch lý đáng lưu ý, đó là quy mô đào tạo tăng nhanh nhưng chiều sâu nội dung chưa theo kịp yêu cầu mới của TMĐT bền vững và hội nhập quốc tế.

Cụ thể, trong khi 70% chương trình đã giảng dạy học phần pháp luật TMĐT, thì các nội dung then chốt của giai đoạn tới lại còn khá mỏng, chỉ 38% trường có học phần về TMĐT xuyên biên giới, 26% trường đưa nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình đào tạo.

Điều này cho thấy khoảng trống lớn giữa định hướng chính sách và thực tiễn đào tạo, nhất là khi Luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua tháng 12.2025 và Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển xanh, tuần hoàn và đẩy mạnh xuất khẩu trực tuyến.

Một vấn đề mang tính nền tảng khác là đội ngũ giảng viên, báo cáo cho thấy 72,5% giảng viên đã tham gia hội thảo khoa học về TMĐT và kinh tế số, song phần lớn vẫn là hoạt động trong nước; công bố quốc tế còn hạn chế.

Trong khi đó, sinh viên bày tỏ mong muốn rất rõ ràng tăng thời lượng thực hành, cập nhật các nền tảng mới như AI, TikTok Shop, vận hành sàn và logistics số.

Từ kết quả khảo sát, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam đã có nhiều đề xuất.

Đối cơ quan quản lý nhà nước về thương mại điện tử cần có chính sách hợp tác phát triển với các quốc gia đẻ trao đổi giảng viên, sinh viên; có nhiều chia sẻ, truyền thông trực tiếp với hệ thống giáo dục để sinh có thể tiếp cận các chính sách mới; phát triển khung năng lực nghề nghiệp thương mại điện tử quốc gia; hỗ trợ kinh phí cho dự án đào tạo kỹ năng thương mại điện tử cơ bản tại các trường đại học; mở rộng chương trình chứng chỉ kỹ năng.

Bên cạnh đó, chú trọng triển khai các hoạt động tập huấn kỹ năng số, giảng dạy ứng dụng thực tế và đào tạo lại cho giảng viên thương mại điện tử cả nước với sự tham gia của hiệp hội thương mại điện tử, doanh nghiệp công nghệ số lớn như Google, Shopee, TikTok, VNPay.

Với cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục và đào tạo cập nhật chương trình đào tạo thương mại điện tử theo hướng thực hành, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao năng lực nghề nghiệp cho sinh viên; xây dựng chuẩn đầu ra riêng cho lĩnh vực thương mại điện tử; khuyến khích đổi mới phương pháp giảng dạy gắn với thực tế và chuyển đổi số trong giáo dục…