Sáng mãi chí khí chiến đấu của Tổng Bí thư Trần Phú

Từ người trí thức yêu nước đến học trò ưu tú của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

Đồng chí Trần Phú, sinh ngày 1/5/1904 tại thôn An Thổ, xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên (nay là xã Tuy An Bắc, tỉnh Đắk Lắk); quê gốc tại xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh (nay là xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Ông là con trai của cụ Trần Văn Phổ và bà Hoàng Thị Cát, một gia đình nhà nho yêu nước. Chính truyền thống khoa bảng và tinh thần bất khuất của quê hương Hà Tĩnh đã sớm hun đúc nên chí khí cách mạng của người thanh niên trẻ.

Năm 1922, sau khi tốt nghiệp Trường Quốc học Huế, đồng chí chọn nghề dạy học tại Trường tiểu học Cao Xuân Dục (Nghệ An). Tại đây, ông không chỉ truyền kiến thức mà còn khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho học sinh. Khát vọng cứu nước mãnh liệt đã dẫn lối đồng chí tham gia sáng lập Hội Phục Việt (14/7/1925). Cuối năm 1926, đồng chí sang Quảng Châu (Trung Quốc), bắt liên lạc với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và được tham gia lớp huấn luyện do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy.

Sau quá trình đào tạo bài bản tại Trường Đại học Phương Đông (Liên Xô), tháng 11/1929, đồng chí được phân công về nước hoạt động với cương vị cán bộ chủ chốt, chịu trách nhiệm trực tiếp dự thảo Bản Luận cương chính trị của Đảng.

Với tư duy khoa học và sâu sát, đồng chí Trần Phú không chỉ dừng lại ở lý luận sách vở. Từ cuối năm 1929, theo chỉ thị của Quốc tế Cộng sản, đồng chí trở về nước hoạt động cách mạng. Đồng chí đã trực tiếp sống cuộc đời người thợ để thâm nhập, nghiên cứu thực tế tại các nhà máy, hầm mỏ ở Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng, Hòn Gai, Thái Bình. Chính trong tầng hầm ngôi nhà số 90 phố Thợ Nhuộm (Hà Nội), bản Luận cương chính trị đã được khởi thảo từ sự kết tinh giữa lý luận Mác-Lênin và hơi thở thực tiễn của phong trào công - nông.

Tháng 7/1930, đồng chí Trần Phú được bổ sung vào Ban Chấp ủy lâm thời và được giao dự thảo Luận cương chính trị của Đảng. Theo đồng chí, việc hoàn thành soạn thảo Luận cương cần phải tập hợp sức mạnh trí tuệ tập thể nên đã nhiều lần cùng các đồng chí trong Ban Chấp ủy như Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Phong Sắc, Trần Văn Lan… trao đổi, thảo luận đã tập hợp nên nguồn tư liệu quan trọng, thống nhất những nội dung chính hoàn thành bản thảo Luận cương chính trị.

Tháng 10/1930, đồng chí được Hội nghị Trung ương lần thứ nhất bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng. Đến trước Hội nghị Trung ương lần thứ hai vào tháng 3/1931, Tổng Bí thư Trần Phú cùng Ban Thường vụ Trung ương, Ban Chấp hành Trung ương Đảng lãnh đạo thực hiện Nghị quyết của Hội nghị Trung ương lần thứ nhất tạo nên hệ thống chỉ đạo thống nhất, thông suốt từ Trung ương tới các xứ ủy, tỉnh ủy, thành ủy, các cấp ủy địa phương và cơ sở Đảng.

Trên cương vị Tổng Bí thư, đồng chí Trần Phú đã có những đóng góp to lớn trong việc xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đồng chí dành nhiều công sức để kiện toàn các cơ quan từ Trung ương đến các xứ ủy, nhất là ở những vùng quan trọng bị địch đàn áp.

Năng lực lãnh đạo xuất sắc của đồng chí được thể hiện qua sự phát triển nhảy vọt của hệ thống tổ chức. Nếu lúc Đảng mới thành lập có khoảng 30 chi bộ với 200 đảng viên thì đến trước tháng 3/1931, con số này đã lên tới 2.400 đảng viên hoạt động trong 250 chi bộ. Đồng chí cũng là người đặt nền móng cho việc thành lập các tổ chức quần chúng như Công hội, Nông hội, Thanh niên, Phụ nữ... và chỉ đạo xuất bản các tờ báo Đảng như Cờ vô sản, báo Cộng sản để tuyên truyền, giáo dục chính trị cho cán bộ, đảng viên.

Ban Chấp hành Trung ương đã khẳng định: Đồng chí Trần Phú đã kiên quyết đấu tranh khắc phục những biểu hiện ấu trĩ tả khuynh, hữu khuynh, xây dựng Đảng vững mạnh về tổ chức, kiên định về tư tưởng để vượt qua thời kỳ thử thách khốc liệt nhất.

Khí tiết bất khuất và lời nhắn nhủ bất tử

Giữa lúc phong trào đang phát triển, sáng ngày 18/4/1931, Tổng Bí thư Trần Phú bị địch bắt tại Sài Gòn. Sống trong điều kiện hết sức nghiệt ngã của nhà tù thực dân, chịu đựng mọi thủ đoạn tra tấn tàn độc, đồng chí vẫn một lòng son sắt, thủy chung với Đảng. Những đòn roi của kẻ thù không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cách mạng kiên trung.

Ngày 6/9/1931, đồng chí qua đời tại Nhà thương Chợ Quán ở tuổi 27. Trước lúc hy sinh, đồng chí đã để lại lời nhắn nhủ bất hủ cho các đồng chí của mình: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!”. Lời nhắn gửi ấy đã trở thành một khẩu hiệu cách mạng, một mệnh lệnh chiến đấu thiêng liêng, động viên đồng bào và đồng chí giữ vững niềm tin vào thắng lợi cuối cùng.

Sau nhiều năm nằm lại đất phương Nam, ngày 12/1/1999, hài cốt của Tổng Bí thư Trần Phú đã được di dời về an táng tại quê hương Đức Thọ, Hà Tĩnh, thỏa nguyện ước vọng của Đảng và Nhân dân.

Kỷ niệm 122 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Trần Phú (1/5/1904 - 1/5/2026), từ nhiều ngày nay, đông đảo du khách, người dân và các cơ quan đơn vị đã về dâng hương tại khu mộ của đồng chí ở xã Đức Thọ. Thắp nén hương thơm lên phần mộ của vị Tổng Bí thư đầu tiên, ai nấy đều bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước người cộng sản tận trung với nước, tận hiếu với dân.

Tổng Bí thư Trần Phú anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng những cống hiến của đồng chí đã góp phần quan trọng xây dựng nền móng ban đầu cho Đảng ta. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí là pho sử vàng vinh quang, là nguồn cảm hứng bất tận để mỗi cán bộ, đảng viên hôm nay tiếp tục "giữ vững chí khí", xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược thực sự tiêu biểu, đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.