Trung tâm Tài chính quốc tế và phép thử năng lực quản trị đô thị

Trong nhiều năm, Đà Nẵng được nhìn nhận là đô thị có cách tiếp cận tương đối bài bản trong cải cách hành chính, quy hoạch và thu hút đầu tư. Việc thành phố được lựa chọn tham gia xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế vì thế gắn với một quá trình chuẩn bị mang tính tích lũy, không phải quyết định mang tính thời điểm.

Tuy nhiên, trung tâm tài chính không phải là một dự án kinh tế thông thường. Mô hình này đặt ra những yêu cầu vượt xa tư duy đầu tư hạ tầng hay ưu đãi chính sách, đòi hỏi chuẩn mực cao về thể chế, kỷ luật vận hành và chất lượng quản trị đô thị.

Ở tầm quốc gia, chủ trương hình thành các trung tâm tài chính quốc tế được đặt trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và mở rộng khả năng kết nối với thị trường tài chính toàn cầu. Tại các diễn đàn và sự kiện công bố chủ trương, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu xây dựng trung tâm tài chính phải dựa trên nền tảng minh bạch, an toàn, có khả năng dự báo và kiểm soát rủi ro, gắn chặt với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. Thông điệp này xác lập rõ một nguyên tắc: phát triển nhanh phải đi cùng quản trị chặt.

Trong định hướng đó, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng được xác định là một cấu phần trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, thay vì một dự án mang tính riêng lẻ của địa phương. Điều này đồng nghĩa với việc năng lực quản trị đô thị của thành phố được đặt vào một bài kiểm tra ở chuẩn mực cao hơn, nơi tính nhất quán của chính sách và khả năng tổ chức thực thi giữ vai trò quyết định. Cơ hội lớn đi kèm với trách nhiệm lớn, và chính quyền đô thị là chủ thể trực tiếp gánh vác trách nhiệm ấy.

Về mặt phát triển, trung tâm tài chính được kỳ vọng tạo ra động lực tăng trưởng mới thông qua các hoạt động tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Với Đà Nẵng, đây là bước chuyển quan trọng trong định vị vai trò đô thị, từ trung tâm dịch vụ, du lịch sang trung tâm kinh tế có tính chuyên sâu và hàm lượng tri thức cao hơn. Sự chuyển dịch này kéo theo yêu cầu thay đổi cách vận hành bộ máy, khi môi trường quản lý trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi tốc độ xử lý cao, độ chính xác lớn và khả năng dự báo dài hạn.

Trong bối cảnh đó, năng lực quản trị đô thị trở thành trọng tâm của toàn bộ bài toán phát triển. Quản trị được hiểu là khả năng điều phối lợi ích, kiểm soát rủi ro và duy trì kỷ luật vận hành trong một hệ thống có mức độ liên thông cao. Khi trung tâm tài chính hình thành, các giao dịch tài chính quy mô lớn gia tăng, dòng vốn xuyên biên giới vận động với tốc độ cao và yêu cầu tuân thủ các chuẩn mực quốc tế trở nên nghiêm ngặt hơn. Chỉ cần một khâu vận hành thiếu đồng bộ, mức độ tin cậy của toàn bộ mô hình có thể bị tác động trực tiếp.

Ở góc độ địa phương, Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Phạm Đức Ấn nhiều lần xác định Trung tâm Tài chính quốc tế vừa mở ra cơ hội phát triển mới, vừa đặt ra thách thức lớn đối với năng lực điều hành đô thị. Trong các cuộc họp bàn về triển khai mô hình, yêu cầu chuẩn bị đồng bộ về thể chế, nhân lực, hạ tầng và kỷ luật vận hành được nhấn mạnh như điều kiện tiên quyết. Thành phố xác định rõ, nếu thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cách tiếp cận thận trọng, trung tâm tài chính rất dễ rơi vào tình trạng hình thức, không tạo ra giá trị thực chất.

Một trong những thách thức nổi bật là bài toán nhân lực. Trung tâm tài chính cần đội ngũ chuyên gia tài chính, pháp lý và công nghệ có trình độ cao, am hiểu thông lệ quốc tế và có khả năng vận hành trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Trong khi đó, nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ còn hạn chế, việc thu hút chuyên gia từ bên ngoài phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ môi trường sống, cơ hội nghề nghiệp dài hạn đến mức độ chuyên nghiệp của bộ máy quản lý. Đây là bài toán đòi hỏi chiến lược dài hơi và sự kiên trì trong tổ chức thực hiện.

Cùng với nhân lực, yêu cầu về hạ tầng mềm đặt ra áp lực đáng kể đối với hệ thống quản lý. Một trung tâm tài chính chỉ có thể vận hành hiệu quả khi quy trình hành chính được chuẩn hóa, thẩm quyền được xác định rõ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan hoạt động nhịp nhàng. Trong lĩnh vực tài chính, độ trễ về thời gian hay sự thiếu nhất quán trong áp dụng quy định đều có thể làm suy giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, bất kể mức độ ưu đãi được thiết kế ở mức nào.

Ở tầm đô thị, trung tâm tài chính tạo ra những áp lực mới đối với quy hoạch và quản lý không gian. Sự gia tăng của dòng nhân lực chất lượng cao và các hoạt động kinh tế tập trung kéo theo nhu cầu lớn về giao thông, nhà ở, dịch vụ đô thị và môi trường sống. Nếu không có sự chuẩn bị đồng bộ, nguy cơ mất cân đối giữa phát triển kinh tế và chất lượng đô thị là thách thức hiện hữu, cần được tính toán ngay từ giai đoạn đầu.

Một phép thử khác nằm ở khả năng phối hợp đa ngành. Trung tâm tài chính gắn chặt với các lĩnh vực công nghệ, logistics, đào tạo và dịch vụ hỗ trợ. Điều này đòi hỏi chính quyền đô thị phải chuyển từ tư duy quản lý theo từng lĩnh vực sang tư duy điều phối tổng thể. Trong mô hình này, mỗi quyết định quản lý đều tạo ra tác động lan tỏa, yêu cầu sự cân nhắc kỹ lưỡng và khả năng phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành.

Từ góc nhìn tổng thể, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng có thể được xem là phép thử đối với khả năng chuyển đổi mô hình quản trị đô thị. Đây là quá trình hướng tới quản trị hiện đại, lấy hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm giải trình làm trọng tâm. Con đường này không ngắn, không dễ, nhưng là điều kiện bắt buộc nếu thành phố muốn bước vào sân chơi tài chính quốc tế một cách bền vững.

Khi yêu cầu vận hành theo chuẩn mực quốc tế được đặt ra ở tầm quốc gia, và chính quyền địa phương chủ động nhìn nhận rõ cả cơ hội lẫn thách thức, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một địa phương. Đây là bài kiểm tra thực tế về năng lực quản trị đô thị trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Thành công của mô hình này sẽ được đo bằng mức độ tin cậy mà đô thị tạo dựng được trong mắt nhà đầu tư và xã hội. Khi trung tâm tài chính góp phần nâng cao chất lượng quản trị, tạo việc làm chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giá trị của mô hình mới được khẳng định một cách bền vững. Trung tâm Tài chính quốc tế, vì vậy, trở thành phép thử quan trọng đối với năng lực quản trị đô thị trong giai đoạn phát triển mới.